یوردداش yurddaş

بو بلاگ آذربایجانلیلارین و ایراندا یاشایان باشقا تورکلرین دیل ، تاریخ ، مدنیت ، فولکلور و انسانی حاقلاری ساحه سینده چالیشیر .

میلّی حکومت نه ایشلر گؤردو ؟

+0 بَگَن (Bəyən)
Image result for ‫پیشه وری‬‎        میلّی حکومت نه ایشلر گؤردو ؟
 

                           یازان: دوکتور محمد تقی زهتابی، 1354 جو ایل

                           بؤیوک اجتماعی ایشلر گؤرمک اوچون بیر ایل چوخ آز بیر مدّت‏دیر. بونونلا برابر میلّی حکومت بیر ایل عرضینده تهران حکومتی‌نین ایللر اوزونو آذربایجاندا گؤرمه ‏دیگی ایشلری گؤردو. بونودا علاوه ائتمک لازمدیرکی، اصلاحات اوچون پول لازمدیر، لاکین میلّی حکومت ایش باشینا گلنده بوش الیله ایشه باشلادی، چونکو دوشمنی آییق سالماماقدان اؤتورو  فرقه آذربایجان بانک‏لارینی ۲۱ آذره بیر هفته قالانا قدر اؤز الینه آلمامیشدی.

تهران حکومتی بو فرصتدن استفاده ائدیب تبریز بانک‏لاریندا اولان نقد پول‏لاری چکیب آپارمیشدی. بئله‏ کی فرقه‏ بانک‏لاری تحویل آلاندا دولت بانکیندا ایکی میلیون ایکی یوزمین تومن، آیری بانک‏لاردا ایسه یاریم میلیون تومن پول واریدی. بونون مقابلینده بانک‏لار ۱۰ میلیون تومن خلقه بورجلو ایدی. بوندان علاوه میلّی حکومت آذر آیی بابتیندن کارمندلره اون میلیون تومن‏ده آرتیق حقوق وئرمه‏ لیدی. دئمک میلّی حکومت ایش اوستونه گلنده بوش الیله ایشه باشلامیشدی. 

تبریزین بوتون اهالی‏سیندن آنجاق ۲۰۰- مین نفری قالیردی و آذربایجانین یوزمینلرجه اهالیسی عائله‏ لرینی دولاندیرماق اوچون آذربایجانی ترک ائدیب ایرانین باشقا یئرلرینه سپه‏‌لنمیشدیلر. بونا گؤره ‏ده ۲۱ آذر نهضتی‌نین مهّم ایشلریندن بیری‌ده آذربایجانین برباد حالا سالینماسی و محو اولماغا دوغرو گئتمه‏ سی‌نین قاباغینی آلماق ایدی . بو بربادلیق ،مشروطه‏ انقلابی و خیابانی قیامی زامانی خلقیمیزین گؤستردیگی قهرمانلیق‏لارین و ایرانین استقلالینی قوروماقلارین تهران حکومتی و رضاشاه طرفیندن آذربایجانا وئریلن جزا و مکافات موزدو ایدی!

                                         

دئمک آذربایجان ، اوتوز ایل تهران طرفیندن عمدا برباد حالا سالیندیقدان سونرا ، الی بوش ایش اوسته گلمیش میلّی حکومته تاپشیریلدی. لاکین خلقه و اونون همّتینه دایانان، خلق طرفیندن و اونون ایستگی ایله ایش باشینا گلن میلّی حکومت دؤرد بئش آی مُدّتینده عادلانه مالیاتلار، خلقین کونوللو کؤمگی ایله کارخانالار و سایر گلیر منبعلرینی ایشه سالدی و ورشکست حالیندا اولان وضعیتی دوزلتدی . مرحوم پیشه‏ وری باش وزیر اولدوغو زامان ۱۳۲۵- نجی ایل فروردین آیی‌نین ـ۱۶ سیندا میلّی مجلسین ایکینجی اجلاسیندا دئدی :

«بوگون‏‌کی آیین ۱۶ سی‌دیر، مالی جهتدن داها وحشتیمیز یوخدور. بیز بیلیریک‏ کی پولوموز وارسا بؤیوک موفقیت‏دیرکی، بورجوموزو تنظیم ائتمیشیک و کسر بودجه‏ میزده یوخدور.»(پیشه‏ وری سئچیلمیش اثرلری ۳۵۰)

میلّی حکومتین مختلیف قیسمتلرده آپاردیغی اصلاحاتین هامیسینی گؤسترمک مومکون دئییلدیر؛ بورادا اونلارین ان مهم‌‏لرینه اشاره ائده‏ جه‌ییک. اکینچیلیک و کند حیاتی باره‏ ده دئمک لازم‏دیرکی، میلّی حکومت زامانی بوتون خالصه تورپاقلار و آذربایجاندان قاچمیش خلق دشمنلری‌نین تورپاقلاری کندلیلر آراسیندا بؤلوندو، اکین‏چیلیگی گئنیش‏لندیرمک اوچون کندلیلره توخوم وئریلدی و مادی کؤمک اولوندو. صوفیان طرفینده اکین‏چیلیگین نمونه و تجربه یئرلری و علمی تحقیقات ایشلری اوچون بینوره حاضیرلانماغا باشلاندی و تورپاق صاحیبلریله کندلیلر آراسیندا عادلانه مناسبتلر و قانونلار قورولدو. 

صنایع ساحه ‏سینده آذربایجانین مختلیف شهرلرینده باغلانمیش کارخانالار میلّی حکومت طرفیندن ایشه سالیندی و ایشسیزلرین بؤیوک حصه‏ سینه ایش تامین ائدیلدی و آذربایجانین اقتصادیاتی جانلاندیریلیب محکم اساسلار اوزه ‏رینده قورولدو. میلّی حکومت خشکبار و سایره محصول‏لارا بو شرطله صادرات اجازه وئردی‏ کی، صادر ائدنلر اؤلکه‏ نین احتیاجی اولان شئی‏لری وارد ائتسینلر. ۲۱ آذر نهضتیندن قاباق آذربایجاندا مریضخانالارین فقط ۲۰تختخوابی واریدی؛ فرقه زامانیندا آذربایجاندا بیر ایل مدّتیننده ۲۰ تازا خسته خانا آچیلدی، بو خسته خانالاردا ۸۰۰ تختخواب واریدی. 

دیل ، فرهنگ، مدنیت ساحه سینده میلّی حکومتین گؤردویو ایشلر تهران حکومتی‌نین ۵۰ ایل عرضینده آذربایجاندا گؤردویو ایشلردن قات – قات اوستون ایدی.بیر ایل عرضینده تبریز دانشگاهی یارانیب آنا دیلینده ایشه باشلادی و اونون بناسی‌نین اساسی قویولدو؛ بو بیر ایلده رسمی دولت تئاتری یارانیب آنا دیلینده موفقیتلی نمایشلر وئرمگه باشلادی. 

میلّی حکومت دؤورو بوتون ابتدائی و اورتا مکتبلرده حتی تازا قورولموش تبریز دانشگاهیندا درسلر آنا دیلینده ایدی.بو مدتده ابتدائی مکتبلرین اکثر کلاسلاری اوچون آنادیلینده درس کیتابلاری حاضیرلانیب چاپ ائدیلدی و مجانا اوشاقلارین اختیاریندا قویولدو. میلّی حکومت رادیوسو قورولوب ایشه باشلادی. آذربایجانین بوتون شهرلرینده او جمله دن زنجان‏دا تورک دیلی رسمی دولت دیلی ‏ایدی. بونوندا نتیجه‏ سینده بو بیر ایلده آنادیلیمیز کئچمیش بیر عصیردن داها چوخ انکیشاف ائدیب گؤزللشدی و یوزلرجه شاعیر، یازیچی و روزنامه‏ یازان مئیدانا گلدی. دیلیمیز و ادبیاتیمیزین بو سرعتلی انکیشافی تهران اوردولاری‌نین تبریزه گلمه‏ سیله دایاندی!

۱۳۲۵ – نجی ایل آذرین 26 سیندا تهران‏دان گلن جلادلار، فرقه زامانی آنادیلینده چاپ ائدیلمیش کیتابلاری تبریزین کوچه ‏لرینده اودلاییب یاندیردیلار! میلّی حکومت زامانی تبریز- زنجان اردبیل، اورمیه، ماراغا و سایر آذربایجان شهرلری‌نین کوچه‏ لری آسفالت اولدو ؛چوخلو کیتابخانالار و اجتماعی مدنی یئرلر آچیلیب بو شهرلرده اجتماعی بنالارین تیکیلمه ‏سینه باشلاندی. 

تبریز لوله‏ کشی‏ سی‌نین اساسی قویولدو و تبریزی سو جهتدن اساسی شکیلده تامین ائتمک اوچون “سیوان” چایی‏‌نین تبریزه گتیریلمه‏ سی‌نین نقشه‏ سی چکیلیب قورتاردی.میلّی حکومت و آذربایجان دموکرات فرقه‏ سی گنج نسلین تربیه ‏سینه خصوصی فیکیر وئریردی. مرحوم پیشه ‏وری ۱۳۲۵- نجی ایل تیرآیی‌نین ۱۵ نده تشکیل اولموش دموکرات جاوانلاری‌نین بیرینجی کنگره ‏سینه گؤندردیگی پیامیندا یازدی :

«جاوانلاریمیز گله‏ جه‌ییمیزدی، بیز اونلارا همیشه اومید گؤزو ایله باخیریق. اگر اونلارین تربیه ‏سی دوزگون یول‌ایله گئدیرسه بیز هامیمیز خوشبخت اولاریق.»(پیشه‏ وری ۲۱ آذر روزنامه‏سی صحیفه ۷۱) جاوانلار تشکیلاتی‌نین رهبرلیگی آلتیندا آذربایجانین هر یئرینده اوشاقلار تشکیلاتی یارانمیش و مینلرجه اوشاق متحدالشکل حالا سالینمیشدیر

آذربایجان دموکرات فرقه‏ سی‌نین رهبرلیگی آلتیندا یارانان ۲۱ آذر نهضتی و بو نهضت طرفیندن بیر ایل عرضینده آذربایجان شهرلرینده او جمله‌دن زنجاندا گؤرولن ایشلری بیر مقاله‏ ده گؤسترمک مومکون دئییلدیر. بو حرکت ایران آزادلیق مبارزه ‏سی، هابئله آذربایجان خلقی تاریخینده ائله بؤیوک حادثه‏ دیرکی، اونون باره ‏سینده چوخلو یازیلار یازیلمیش و یئنه‏ ده یازیلاجاقدیر!