یوردداش yurddaş

بو بلاگ آذربایجانلیلارین و ایراندا یاشایان باشقا تورکلرین دیل ، تاریخ ، مدنیت ، فولکلور و انسانی حاقلاری ساحه سینده چالیشیر .

جواب ردّ استاد شهریار به فرح پهلوی

+0 بَگَن (Bəyən)

 Image result for ‫استاد شهریار‬‎

                         جواب ردّ استاد شهریار به فرح پهلوی

                                برای خرید خانه به ایشان (6)

                                           از کتاب

                            " خاطرات من و پدرم "

                                   دکتر جواد هئیت

 

بعد از اوّلین مسافرت به‌باکو، تا پیروزی انقلاب اسلامی دیگر نتوانستم به‌شوروی بروم‌. دراین مدت دوبار با تلفن، با پروفسور نورالدین و پروفسور رستم علی‌یف ایران شناس معروف شوروی صحبت کردم‌. با رستم علی‌یف در مسکو به‌وسیله نورالدین آشنا شده بودم‌. او ایران را خوب می‌شناخت و فارسی را خوب می‌دانست و خوب هم صحبت می‌کرد‌. بسیار صریح اللهجه، جسور و تند بود‌.

 او روی شاهنامه کار کرده و آن را با پروفسور غفوروف در مسکو چاپ کرده بود‌. به‌همین جهت مورد توجه شاه و دولت ایران بود‌. دو ماه بعد از دیدار ما در مسکو او به‌تهران آمد0 در تهران مهمان دولت بود و در هتل نادری‌نو اقامت داشت‌. به‌محض ورود به‌تهران به‌من و سهند و سایر دوستانش تلفن کرد‌. من به‌دیدن او رفتم و او را به‌منزلم دعوت کردم و با مرحوم دکتر نطقی و برادرانم آشنا کردم‌. یک روز ضمن صحبت،  از شهریار پرسید‌. گفتم:« او در تبریز است و دیگر شعر تُرکی نمی‌گوید و مشغول نوشتن قرآن و شعر فارسی است‌. »



آردینی اوخو - ادامه

امکان تحصیل کودکان آذربایجانی به زبان مادری هنوز یک رویا است !

+0 بَگَن (Bəyən)

      

                          سال تحصیلی ۹۵- ۹۶ شروع شد  

           اما امکان تحصیل کودکان آذربایجانی به زبان مادری  هنوز یک رویا است !

                                     حسن راشدی : اول مهر ۱۳۹۵

                       ...............................................................................

                                    خبرگزاری فارس گزارش می‌دهد

               چندزبانه بودن کودکان گریبانگیر نظام آموزشی آذربایجان غربی

کودکان آذربایجان غربی به واسطه تنوع قومیتی و همسایگی با ترکیه به چندزبان از جمله زبان ترکی استانبولی مسلط هستند ...

"به گزارش خبرگزاری فارس از اورمیه، آذربایجان غربی یکی از استان‌هایی است که تنوع قومیتی آن زبانزد است ولی گاهی این تنوع قومیتی خود را در قالب مشکلاتی بسیار جدی نشان می‌دهد.

امسال آذربایجان غربی در حالی سال‌ تحصیلی جدید را آغاز می‌کند که کودکان دوزبانه مشکل جدی آموزش و پرورش این استان هستند و عملا برای آموزش و پرورش مشکل‌ساز شده‌اند.

 



آردینی اوخو - ادامه

بیر ایل ایچینده آنا دیلیمیز توفان قوپاردی!

+0 بَگَن (Bəyən)

                                   بیر ایل ایچینده آنا دیلیمیز توفان قوپاردی!

                                          حسن راشدی : ۲۶ / ۶ /  ۱۳۹۵


                         

۱۳۲۴- ۱۳۲۵ هجری شمسی ایلینده و یالنیز بیر ایل آنا دیلیمیز اولان آذربایجان تورکجه‌سی گونئی آذربایجاندا رسمی و دؤلت دیلی اولدو  و مکتب - مدرسه لریمیزده آنا دیلیمیزده درس وئریلدی.

بو بیر ایلین ایچینده بوتون اداره لرین رسمی دیلی تورکجه  اولدو و بوتون گزارشلر ، محکمه لر، شکایتلر و بیر سؤزده هر رسمی و غیر رسمی یازیلار  آذربایجانیمیزدا دوغما دیلیمیزده یازیلدی.

بیر ایل عرضینده او قدر وطنیمیزین انکشاف و توسعه‌سی یولوندا  مثبت ایشلر گؤرولدو کی ، حتی دوشمن‌ده اونا اعتراف ائتدی.

"ریچارد کاتم " پهلوی‌لر دؤنمینده آمریکانین ایرانداکی " سیا" ماموری و مشهور سیاستچی‌سی یازیر:

" دموکرات فرقه سی‌نین بیر ایلده تبریزده [آذربایجاندا] گؤردویو ایشی ، رضاشاهین ۲۰ ایلده گؤردویو ایشیندن چوخ ایدی!"



آردینی اوخو - ادامه

ادبی‌دیلده یازمالیـییق یوخسا محلی لهجه ده؟

+0 بَگَن (Bəyən)

  Image result for ‫تورک دیلینده مدرسه‬‎    

                                    ادبی‌دیلده یازمالیـییق

                                  یوخسا محلی لهجه ده؟

 

                                         حسن راشدی : 17 فروردین 1377

آچیقلاما :

 سون آیلاردا تبریز بیلیم یوردونون ( دانشگاهی نین ) آذربایجان تورکجه‌سی ادبیاتی بؤلومونده لیسانس مقطعینده اؤیرنجی قیول ائتمه‌سی و آذبایجان ادبیاتی‌نین ادبی شیوه‌ده درس وئریلمه‌یه تصمیم توتولماسی  فارس راسیسمینی آجیقلاندیرمیش و بو ساحه‌ده فارس دیللی نشریه‌لر او جمله‌دن  اؤزونو اصلاح طلب آدلاندیران " شرق " روزنامه سی ۳۰ میلیوندان چوخ نفوسو اولان ایران تورکلرینه ان ابتدایی -انسانی حق ساییلان بو حقّی‍ده چوخ گؤرموش و شانتاژلارینا باشلامیشلار !

بو های - کوی و شانتاژلار تاثیرینده تبریز دانشگاهی‌نین مسئولو دئمیشدیر :

"تبریز دانشگاهیندا آذربایجان ادبیاتی تبریز لهجه سینده درس وئریله‌جک !"

بو جمله چوخلارینی ، اوجمله‌دن منی‌ده تعجبلندیرمیشدیر ، چونکو بو تصمیم دوزگون بیر تصمیم اولورسا اوندا لازیمدیر فارس دیلی‌ده بوتون مقطعده مثلا تهران لهجه‌سینده تدریس اولسون و ادبی فارس دیلینده یوخ !  

 



آردینی اوخو - ادامه

دیلیمیزین ساده قیرامئری

+0 بَگَن (Bəyən)


  Image result for ‫دیلیمیزین ساده قیرامئری‬‎    

                  دیلیمیزین ساده قیرامئری

               مؤلف: حسن راشدی

گیریش

 

ایلک دفعه, ۱۳۷۶- جی ایل, دیلیمیزی سیستماتیک سویّه­ ده کرج شهری­ نین «گوهردشت» (رجایی شهر) آدلانان شهرجیگینده و بو شهرجیگین مسجدینه باغلی بیر مکاندا تدریس ائتدیم.

او ایل, یای تعطیللری باشلانماقداایدی. فاصله ­سی ائومیزدن چوْخ دا اوُزاق اوْلمایان محل مسجیدیندن, گوٍن اوْرتایا یاخین اوُجا سس ­ایله بیر اعلان اوْخوندو:

«بسم ­الله ­الرّحمن ­الرّحیم- , قابل توّجه اهالی محترم رجایی شهر, کوی کارمندان شمالی

در طول تعطیلات سه ­ماهه تابستان, مسجد امام­جعفر صادق(ع) در نظر دارد دورة کلاسهای زبان انگلیسی, آلمانی, عربی و آذری برگزار نماید, از خانواده ­های محترم دعوت می­شود جهت ثبت­ نام. . . .»

جومله ­نین ایچینده گلن «آذری» سؤزونو ائشیتدیکده قوُلاغیما اینانمادیم !




آردینی اوخو - ادامه

آیا ما تورکها " ایرانی " به حساب می آییم ?

+0 بَگَن (Bəyən)


آیا ما تورکها " ایرانی " به حساب می آییم                                                                                                                                                                                                                    و مثل شما حق و حقوق داریم ؟!

     حسن راشدی ۹ شهریور ۱۳۹۵

Image result for ‫حزب پان ایرانیست‬‎

آنهایی  که  به آقای قاضی پور حمله  می کنند  آیا نقدی هم بر جمله نژادپرستانه خبرنگار  روزنامه ایران  دارند ؟   مخالفان اصلی  "فراکسیون تورک زبانان" مجلس و تدریس زبان و ادبیات تورکی آذربایجانی در دانشگاه "حزب پان ایرانیست "و همفکران این حزب است  که احتمالا این خبرنگار هم از آن گروه و دسته است ، اینها خودشان آزادانه و با پیشوند " پان " که  نماینده پیشوند افراطی گری است حزب تشکیل می دهند و  و مردم را برای شرکت در " نشست عمومی " که قرار است در ۱۵شهریور تشکیل شود دعوت می کنند ،



آردینی اوخو - ادامه

ماجرای اقدام به خودکشی علیرضا نابدل -دکتر هئیت (۵)

+0 بَگَن (Bəyən)

                                    

Image result for ‫علیرضا نابدل‬‎

                                     ماجرای اقدام به خودکشی

                      علیرضا نابدل  (اوختای ) در بیمارستان شهربانی (۵)

                                                   از کتاب

                                         " خاطرات من و پدرم "

                                           دکتر جواد هئیت

 

 بعد از شروع مبارزه مسلحانه توسط مخالفین رژیم شاه، در شهربانی کمیته‌ای مرکب از مأمورین اطلاعات شهربانی و ساواک به‌نام "کمیته‌ی ضدخرابکاران" تشکیل شد‌. مأمورین کمیته منزل و محل مخالفین را که بیشتر آن‌ها از چریک‌‌های فدایی خلق و مجاهدین تشکیل شده بودند شناسایی و آنجا را محاصره می‌کردند‌. وقتی که با چریک‌ها درگیر می‌شدند، تیراندازی می‌کردند‌. بعد آن‌ها را لت و پار کرده  به‌بیمارستان شهربانی می‌آوردند ما هم با تیمی که برای جرّاحی قلب تشکیل داده بودیم آن‌ها را به‌طور اورژانس عمل می‌کردیم تا زنده بمانند‌. گاهی هم روحانیون مخالف رژیم را می‌گرفتند و بعد از ضرب و شتم به‌بیمارستان می‌آوردند‌....



آردینی اوخو - ادامه

تشکیل انجمن آذربایجان و نشر مجله " وارلیق " (۴)

+0 بَگَن (Bəyən)

Image result for ‫اولین شماره وارلیق‬‎  

                      تشکیل انجمن آذربایجان و نشر مجله " وارلیق " (۴)

                                                   از  کتاب

                                         " خاطرات من و پدرم "

                                           دکتر جواد هئیت

      

در اوایل حکومت بختیار، جمعیت و گروه‌هایی تشکیل می‌شد، حزب توده هم علناً شروع به‌فعالیت کرد‌. من با عدّه‌ای از آذربایجانی‌‌های آشنا انجمن آذربایجان را در تهران تشکیل دادیم‌. در جلسه عمومی که در باشگاه ایران جوان تشکیل شده بود‌ با آن که همه آذربایجانی بودند سخنرانان به‌عادت قدیم و ندانستن زبان ادبی تُرکی به‌زبان فارسی صحبت می‌کردند و در اعتراض به‌این مسئله گفتم: «تنها مشخصه‌یِ بارز ما در بین سایر هموطنان ایرانی، زبان ماست‌. اگر می‌خواهید در این انجمن که رنگ فرهنگی دارد، به‌فارسی صحبت کنید می‌توانید در جمعیت‌هاییکه از نظر عقاید سیاسی هم با شما نزدیک است و اخیراً در تهران تشکیل شده، شرکت کنید و در آنجا پیشنهادهایتان را به‌فارسی بدهید‌. ما همه ایرانی هستیم و با عشق ایران زندگی می‌کنیم. ولی هر قوم و منطقه‌ای از ایران ما ویژگی‌هایی دارد که برای مامحترم و مقدس است‌. ویژگی اصلی ما آذربایجانی‌ها زبان تُرکی است و ما باید بین خودمان تُرکی صحبت کنیم‌.»



آردینی اوخو - ادامه

علاقه ام به فلسفه ، تاریخ و ادبیات (۳)

+0 بَگَن (Bəyən)

  Image result for ‫دکتر جواد هیئت‬‎         

                                       علاقه ام  به فلسفه ، تاریخ و ادبیات (۳)

                                                         از  کتاب

                                                " خاطرات من و پدرم "

                                                  دکتر جواد هئیت

 

... بعد از تعطیل شدن نسبی جرّاحی قلب، باز علیرغم اعمال جرّاحی خصوصی و عمل‌‌های اورژانس کمیته، من تا حدودی احساس خلاء می‌کردم‌. برای جبران آن مطالعات غیرپزشکی را زیاد کردم‌. مدت سه سال فلسفه خواندم و کتاب تاریخ فلسفه غرب برتراند راسل را بعد از خواندن ترجمه فارسی و متن انگلیسی به‌فارسی خلاصه کردم و مطالبی را از منابع دیگر بر آن افزودم‌. از طرفی مطالعات تاریخ و ادبیّات ، به‌ویژه زبان و ادبیّات  ترکی و تاریخ ترکان را از منابع مختلف ترکی و انگلیسی و فرانسه مطالعه کردم.ادبیّات  فارسی را از وقتی که کتاب حافظ را در سال1315 به‌عنوان جایزه گرفته بودم گاه گاهی مطالعه می‌کردم‌. پنج جلد کتاب‌های علی دشتی را درباره سعدی، حافظ، مولوی، خاقانی را به‌دقت خواندم‌. در سال‌‌های بین 1340-1335 به‌مولوی علاقه زیادی پیدا کرده بودم و اغلب اشعار دیوانش را حفظ می‌کردم‌. اصولاً به‌ادبیّات  و تاریخ از زمان پزشکی در استانبول علاقمند شده بودم‌.



آردینی اوخو - ادامه

آتا اؤلومو آجی‌دیر حتی یاشلی اولسا بئله !

+0 بَگَن (Bəyən)

                                                                                                                                                                                                                                   آتا اؤلومو آجی‌دیر

                                   حتّی یاشلی اولسا بئله !

                                                حسن راشدی : 16/ 5 / 1395

آدی آقاخان ( آغاخانAğaxan  ) ایدی ، آمما تورکیه‌لیلرده اولدوغو کیمی اونو ائل آراسیندا " آا...خان " سسلَردیلر. یعنی "غ " سسی اوزون " آ " کیمی سسله‌نردی. چوخلاری آدینی یازاندا " آخان " یازاردیلار ، آمما آتا اؤزو اونو اصلاح ائدردی .

  شناسنامه‌سینده دوغوم تاریخی 1305 جی ایل فروردین آیی‌نین ایکیسی یازیلمیشدی . آمما اؤزو دئییردی : " آتام رضاشاه دؤرونده سربازلیغا گئتمه‌سین دئیه ، من هله دونیایا گلمه‌میش منیم آدیما آتامین ایلک اولادی اولاراق شناسنامه آلمیشلار و آتامی ائولی اولوب اوشاغی اولدوغونا گؤره سربازلیغا آپارمامیشلار." آمما بیز اونون دوغوم گون و ایلینی ائله شناسنامه تاریخی‌ایله یاد ائدیردیک.

رسمی و دولت مدرسه سینده یوخ ، میرزه یانینندا دؤرد کلاسا قدر درس اوخوموشدو. کئچمیش زامانلاردا اوشاقلاری سربازلیغا گئدن کندیمیزین و قونشو کندلرین آتا - آنالارینا عسگر اوغلانلاریندان گلن مکتوبلاری اوخویوب اونلارا ترجومه ائدردی و جاوابلارینی‍دا یازیب ایشلرینی یولا سالاردی .

من‌ده هله مدرسه‌یه گئتمه‍‌ میشدن قاباق آتامین اوخودوقلاری مکتوبلارا جانلا - باشلا قولاق آسیب تورکجه‌یه ترجومه ائتدیگی متنلری یادیمدا ساخلاردیم .منیم اوشاقلیق ذهنیمده آتاما گتیریلن مکتوبلاری آتام اوّلجه بئله بیر سسله و منیم باشا دوشمه‌دیگیم بیر دیل ایله اوخویار ،سونرا موضوعونو اؤز دیلیمیزده مکتوب صاحیبینه دییه ردی :

" جیجه بیجه سینجه بینجه دینجه مینجه ....."



آردینی اوخو - ادامه

تاسفله آتامیز وفات ائتدی!

+0 بَگَن (Bəyən)
جانلی تاریخیمیز اولان آتامیز وفات ائتدیگدن سونرا روحی چتینلیگیمیز اولدوغوندان وئبلاگی یئنی لشدیره بیلمه میشیک. بو بابتدن اوخوجولاردان عذر دیله ییر و انشااله یاخین گله جکده یئنی مطلب یوردداش وئبلاگیندا پایلاشماقلا بو دورقونلوقدان چیخاریق. 
سیز حورمتلی اوخوجولارا شادلیق آرزو ائدیرم.


بخشی از کتاب خاطرات استاد محمد علی فرزانه " خاطره هایی از مدرسه (2) "

+0 بَگَن (Bəyən)

Image result for ‫دکتر محمدعلی فرزانه‬‎  

                        بخشی از کتاب خاطرات استاد محمد علی فرزانه

                                   " خاطره هایی از مدرسه (2) "

                                (ترجمه به فارسی و تدوین دکترصدیقه عدالتی)

در سالهایی که ما در دانشسرا بودیم مدیر دانشسرا (و یا آنطوری که در آن سالها مد شده بود رئیس) علی دهقان بود. دهقان به روحیۀ شوونیزم که در آن سالها در همه جا و بخصوص در دانشگاه تهران حاکم بود، عادت کرده بود و سعی هم داشت که آن را به مرحلۀ عمل برساند. دهقان بین تمام مدیرانی که تا آنوقت دیده بودم، ازهمه لایق تر بود ولی با تمام قوا خودش را به شوونیزم فارس چسبانده بود. او با اینکه در آذربایجان بدنیا آمده بود و در گهواره با لالاییهای شیرین مادرش خوابیده و از بدو تولد با زبان مادری اش الفت گرفته بود، ولی از مدیری مدرسه گرفته تا مقام استانداری اش در هر جا که بود بر علیه زبان مادری و هویت ملی اش عمل کرده و از آنهایی شده بود که در رویاهایش خواب فارس زبان کردن آذربایجانی ها را میدیدند. 

 



آردینی اوخو - ادامه

بخشی از کتاب خاطرات استاد محمد علی فرزانه - خاطره هایی از مدرسه

+0 بَگَن (Bəyən)

 Image result for ‫دکتر محمد علی فرزانه‬‎       

            بخشی از کتاب خاطرات استاد محمد علی فرزانه

                        " خاطره هایی از مدرسه (1) "

                ( ترجمه به فارسی و تدوین دکتر صدیقه عدالتی )

    در سال 1319 شمسی، مدتها قبل از امتحان کلاس نهم که ضمناً امتحانی برای انتخاب شغل معلمی هم بود، من تصمیم گرفته بودم که در دانشسرا2 اسم نویسی کنم. در آن زمانها دانشسرا پناهگاهی بود برای بچه هایی که امکان تحصیل آزاد را نداشتند. اینها برای اینکه بتوانند در مدت کوتاهی کاری پیدا کرده و به خانواده شان کمک کنند، در دانشسرا اسم نویسی  می کردند. من از زمانی که در کلاسهای پایین تر درس می خواندم با حال و هوای دانشسرا آشنایی داشتم. جوانهایی که از تبریز و یا دیگر شهرهای آذربایجان در اینجا قبول می شدند، بعد از اتمام تحصیل بر اساس تعهدی که داده بودند، می بایستی در شهرها و یا قصبه های دور و نزدیک به معلمی مشغول می شدند. می توان گفت که در این سالها اگر چه سیاست فارس کردن آذربایجان در اینجا کم کم خودش را نشان می داد، اما هنوز خیلی شدید نشده بود. 

 

 



آردینی اوخو - ادامه

باکی دا دوکتور جواد هئیت مراسیمی

+0 بَگَن (Bəyən)

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           " باکی " دا دوکتور جواد هئیت مراسیمی

                            حسن راشدی : 9 تیر 1395

24 ژوئن 2016 میلادی  ( 4 تیر 1395 هجری گونش ایلی)  قوزئی آذربایجانین " بورچالی اجتماعی جمعیتی " طرفیندن اؤلکه‌نین پایتختی " باکی " شهرینده اؤنملی بیر تورَن کئچیرلدی .

آذربایجان ادبیات تاریخینده اؤزونه اؤزل یئر قازانان و " وارلیق " درگیسینی 35 ایل و عؤمرونون سونونا قدر منتشر ائدن و هر ایکی آذربایجانین سئویملیسی اولاراق وفاتیندان اؤنجه هم گونئی و هم قوزئی آذربایجانین آغ‌ساققالی ساییلان دوکتور جواد هئیت وفاتی‌نین ایکینجی ایل اؤنومو یاخینلاشارکن "تبریز گئجه‌سی " آدی ایله بیر مراسیم حاضیرلانمیشدی.



آردینی اوخو - ادامه

قسمتی از خاطرات دکتر جواد هئیت . تشکیل جمعیت آذربایجان و جریان قتل عام مردم آذربایجان (2)

+0 بَگَن (Bəyən)

Image result for ‫دکتر جواد هیئت‬‎               دکتر جواد هئیت 

                                  
                                   تشکیل جمعیت آذربایجان (۲)

                                                  و

          ( جریان قتل عام مردم آذربایجان توسط ارامنه و آسوریها )

                             از کتاب ( خاطرات من و پدرم ) 

در سال 1321 پدرم با یک عدّه از دوستان آذربایجانی‌اش مثل حکیم الملک، مستشارالدوله صادق،شیخ اسد‌الله ممقانی، امیر نصرت اسکندری و برادرش، سید ابوالفتح علوی، میرزا جواد‌خان گنجه و‌.‌.‌.  همراه دکتر ابراهیم برزگر، برادرم فیروز و من جمعیت آذربایجانی‌‌های مرکز را تشکیل داد‌. جلسات نخستین در منزل ما برگزار شد و برای اینکه محمد رضا شاه احساس ناراحتی نکند حکیم الملک را که مردی ملایم و تقریبا بی‌اثر بود به‌ریاست انتخاب کردند‌. دکتر برزگر عضو فعال و جوان جمعیت بود و به‌عنوان دبیر انتخاب شد و با مشورت پدرم اوّل خیابان شاه آباد محلی را برای جمعیت اجاره کرد و امتیاز روزنامه‌اش به‌نام "آذربایجان" را هم گرفت‌.روزنامه به‌فارسی چاپ می‌شد‌. ولی سخن رانی‌ها در جلسات به‌تُرکی بود‌. در آن موقع دکتر حمید نطقی تازه لیسانس حقوق شده بود و سرمقاله روزنامه را او می‌نوشت. در اندک مدّت جمعیت آذربایجان به‌قدری شهرت پیدا کرد که در افکار عمومی تهران شایع شد که جمعیت آذربایجان آرای انتخابات مجلس را خواهد برد‌. 



آردینی اوخو - ادامه